เคยไหมที่เปิดดูหนังแล้วรู้สึกว่าพล็อตมันแปลกใหม่ ไม่เหมือนใคร ไม่ได้ขายแค่หน้าตานักแสดง แต่ขายไอเดียล้วน ๆ นั่นแหละคือโลกของหนังคอนเซ็ปต์หรือคิคาคุ ที่วันนี้เราจะพาคุณไปรู้จักให้ลึกขึ้นค่ะ
คิคาคุคืออะไร
คิคาคุ (企画) เป็นคำภาษาญี่ปุ่นที่แปลว่าแผนงานหรือโครงการ ในวงการหนังผู้ใหญ่ญี่ปุ่นใช้เรียกหนังที่จุดขายอยู่ที่คอนเซ็ปต์หรือสถานการณ์ที่ถูกออกแบบมา มากกว่าจะขายชื่อเสียงของนักแสดงนำเพียงคนเดียว
หนังกลุ่มนี้มักนำเสนอไอเดียแปลกใหม่ เช่น เกมโชว์ วาไรตี้ หรือสถานการณ์สมมุติที่ชวนติดตาม ทำให้ผู้ชมได้ลุ้นระทึกไปกับเรื่องราว
คำนี้ใช้บ่อยในหมวดหมู่ของเว็บไซต์และนิตยสารเฉพาะทาง ถ้าคุณเห็นคำว่า คิคาคุ ในชื่อเรื่องหรือแท็ก แปลว่าหนังเรื่องนั้นเน้นขายไอเดียค่ะ
ที่มาของคำและความหมายในภาษาญี่ปุ่น
คำว่า 企画 (คิคาคุ) ในภาษาญี่ปุ่นทั่วไปหมายถึงการวางแผนหรือโครงการ แต่ในวงการหนังผู้ใหญ่ญี่ปุ่น คำนี้กลายเป็นศัพท์เฉพาะที่หมายถึงหนังที่เกิดจากไอเดียหรือแผนงานสร้างสรรค์
บางครั้งอาจเห็นคำว่า 企画もの (คิคาคุโมโนะ) ซึ่งหมายถึงสินค้าประเภทคิคาคุ หรือ 企画単体 (คิคาคุทันไต) ที่หมายถึงหนังคิคาคุที่นักแสดงคนหนึ่งรับบทเดี่ยว
การเข้าใจที่มาของคำช่วยให้เรามองเห็นภาพรวมของวงการได้ดีขึ้นค่ะ
วิธีสังเกตหนังคิคาคุ
สังเกตได้จากชื่อเรื่องที่มักสื่อถึงสถานการณ์หรือกิจกรรม เช่น เกม วาไรตี้ หรือการทดลอง และมักมีนักแสดงหลายคนร่วมแสดง
ปกหนังอาจเน้นภาพบรรยากาศหรือธีมมากกว่าภาพนักแสดงคนเดียว และมักมีคำว่า คิคาคุ ปรากฏในชื่อเรื่องหรือคำอธิบาย
อีกจุดสังเกตคือหนังกลุ่มนี้มักใช้นักแสดงอิสระ (คิคาตัน) ที่ไม่ผูกกับค่ายใดค่ายหนึ่ง ทำให้เห็นหน้าคุ้นเคยหลากหลายคน
ลองสังเกตแท็กหรือหมวดหมู่ในเว็บดูนะคะ จะมีคำว่า คิคาคุ กำกับอยู่
เหมาะกับใคร
หนังคิคาคุเหมาะกับคนที่เบื่อความจำเจและอยากลองอะไรแปลกใหม่ เพราะมีไอเดียหลากหลายไม่ซ้ำแบบ
ถ้าคุณชอบความตื่นเต้น ลุ้นระทึก หรือชอบดูอะไรที่แตกต่างจากหนังทั่วไป หนังกลุ่มนี้ตอบโจทย์ได้ดี
แต่ถ้าคุณเป็นแฟนพันธุ์แท้ของนักแสดงคนใดคนหนึ่งเป็นพิเศษ อาจรู้สึกว่าหนังคิคาคุไม่ค่อยเน้นตัวนักแสดงเท่าที่ควร
โดยรวมแล้วเหมาะกับคนเปิดใจรับความแปลกใหม่ค่ะ
คำที่มักเจอคู่กัน
คำว่า ทันไต (単体) หมายถึงหนังที่ขายนักแสดงนำคนเดียว ตรงข้ามกับคิคาคุที่ขายไอเดีย
คิคาตัน (企画単体) หมายถึงนักแสดงอิสระที่รับงานหนังคิคาคุเป็นหลัก
นัมปะ (軟派) หมายถึงแนวโรแมนติกหรืออ่อนโยน ซึ่งมักเป็นส่วนหนึ่งของหนังคิคาคุด้วย
คำว่า วาไรตี้ (バラエティ) และเรียลลิตี้ (リアリティ) ก็มักปรากฏในหนังคิคาคุเช่นกัน
หนังคิคาคุบางเรื่องสร้างจากไอเดียของผู้ชมหรือกระแสออนไลน์ ทำให้บางครั้งเราอาจได้เห็นอะไรที่แปลกและสดใหม่กว่าหนังทั่วไป
- ค้นหาด้วยคำว่า คิคาคุ หรือ 企画 ในเว็บไซต์ที่เกี่ยวข้อง
- ดูที่แท็กหรือหมวดหมู่ของหนังว่ามีคำว่าคิคาคุหรือไม่
- อ่านคำอธิบายเรื่องย่อเพื่อดูว่าเน้นขายคอนเซ็ปต์หรือนักแสดง
- ลองเปิดใจดูหนังคิคาคุที่ธีมน่าสนใจ ไม่ต้องยึดติดกับนักแสดง
❓ คำถามที่พบบ่อย
คิคาคุกับทันไตต่างกันยังไง
คิคาคุขายไอเดียหรือสถานการณ์ ใช้นักแสดงหลายคน ส่วนทันไตขายนักแสดงนำคนเดียวเป็นหลัก
หนังคิคาคุมีนักแสดงคนเดิมไหม
มักใช้นักแสดงอิสระหลายคน จึงอาจเห็นหน้าคุ้นเคยบ้าง แต่ไม่ได้ผูกกับนักแสดงคนใดคนหนึ่งเป็นพิเศษ
ทำไมหนังคิคาคุถึงแปลกกว่าหนังทั่วไป
เพราะจุดขายอยู่ที่คอนเซ็ปต์และความคิดสร้างสรรค์ ผู้สร้างจึงกล้าลองไอเดียใหม่ ๆ ที่อาจไม่ใช่สูตรสำเร็จ
หนังแนววาไรตี้หรือเรียลลิตี้เป็นคิคาคุหรือเปล่า
ใช่ครับ ส่วนใหญ่แล้วหนังแนววาไรตี้และเรียลลิตี้จัดอยู่ในกลุ่มคิคาคุ เพราะเน้นสถานการณ์และไอเดียมากกว่าตัวนักแสดง